grudzień 05, 2021

„Mały Wawel” – dzieje suskiego zamku

Zamek w Suchej na rycinie z XIX wieku Zamek w Suchej na rycinie z XIX wieku Źródło: CBN Polona

Jeden z najsłynniejszych zabytków Suchej Beskidzkiej to renesansowy Zamek, którego początki biorą się w drugiej połowie XVI wieku. Obiekt przetrwał do dziś, pomimo wielu zmian właścicieli, pożaru czy niszczeniu go po Drugiej Wojnie Światowej. Jakie były losy "Małego Wawelu"?

Zanim pojawił się zamek

Początki suskiego zamku są związane z Gasparem Castiglione – pochodzącym z Florencji złotnikiem krakowskim, który w 1554 roku nabył ówczesną wieś Suchą wraz z Stryszawą od Stanisława Słupskiego – poprzedniego właściciela dóbr. Dwa lata później ożenił się z Jadwigą Słupską – córką poprzedniego właściciela Suchej, dzięki czemu wszedł w związki z szlachtą oświęcimską. Dzięki Janowi Saszowskiemu vel Palczowskiemu Gaspare uzyskał nobilitacje szlachecką oraz herb szlachecki „Saszor”. Wkrótce przyjął nazwisko Kasper Suski. Około 1580 roku u podnóża góry Jasień, Kasper wzniósł obronny dwór drewniano-kamienny. Najprawdopodobniej w tym miejscu znajdował się drewniany dwór rodziny Słupskich, który miał ulec spaleniu.

Komorowscy i Wielopolscy

Już w 1608 roku obiekt trafia w ręce Piotra Komorowskiego, który w latach 1608 - 1630 rozbudowuje suski zamek na trzy skrzydła, dzięki czemu budowla stała się okazałą rezydencję magnacką w stylu renesansowym. W 1665 roku nowymi właścicielami zamku staje się rodzina Wielopolskich Na początku XVIII wieku Anna Wielopolska dobudowuje do zamku dwie wieże oraz modernizuje jego wnętrze. Wielopolscy najdłużej w historii posiadali zamek w Suchej.

Braniccy, pożar i biblioteka

 W 1843 roku Aleksander Branicki kupuje suski zamek od Wielopolskich. Nowy właściciel wzbogaca wyposażenie zamku o meble, rzeźby czy obrazy. Jednocześnie Aleksander zakłada na zamku słynną bibliotekę która w chwili jego śmierci posiadała kilkanaście tysięcy woluminów. Następnym właścicielem zamku staje się jego syn Władysław Branicki, który powiększa kolekcję biblioteczną ojca. Jednocześnie w latach 80-tych XX wieku doprowadzi do remontu zamku. Niestety, w 1905 roku zamek w wyniku pożaru zostaje zniszczony. Branicki zdecydował się na odbudowę obiektu, która zakończyła się w 1910 roku. Podczas I Wojny Światowej, zamek zostaje przekształcony w szpital wojenny Polskiego Czerwonego Krzyża.

Ostatni właściciel „Małego Wawelu”

W 1922 roku, nowym właścicielem zamku staje się Juliusz Tarnowski. Nowy właściciel dalej powiększał zbiory zamkowej biblioteki. Po wybuchu II wojny światowej Tarnowski z rodziną udał się na emigrację, już nigdy nie wracając do Suchej. Podczas wojny, zamek został zajęty przez Niemców a później przez żołnierzy radzieckich. W wyniku działań wojennych budowla nie ucierpiała, lecz niestety niemal całe wyposażenie zamku ulega dewastacji oraz rabunkom.

Powojenne losy zamku

Po wojnie zamek zostaje przejęty przez państwo. Jeszcze w 1945 roku zamek staje się siedzibą liceum, do czasu wybudowania dla niego w 1969 roku nowej siedziby. Za czasów mieściła się fabryka mebli czy też magazyn Gminnej Spółdzielni. W 1975 roku zamek został przejęty przez Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu, dzięki czemu rusza długoletni remont muzeum, przerwany w 1984 roku. W 1996 roku zamek trafia w ręce miasta, które umieszcza tam siedzibę ośrodka kultury. We wrześniu 2007 roku uruchomione zostaje Muzeum Miejskie. Na zamku swą siedzibę ma również Wyższa Szkoła Turystyki i Ekologii, a także znajduje się restauracja. W 2015 roku, po sądowej batalii, suski zamek wrócił do ostatnich właścicieli. Rok później Tarnowscy sprzedali miastu „Mały Wawel”.  W latach 2017 – 2018 zamek przeszedł kolejny remont, a dziedziniec zamkowy otrzymał nową nawierzchnię.

Czytaj także: Zamek w Zembrzycach - zapomniany gród 

Oceń ten artykuł
(0 głosów)