grudzień 05, 2021

Dzwonnice Loretańskie na Podbabiogórzu

By sierpień 23, 2021 127
Dzwonnica Loretańska w przysiółku Wsiórz w Stryszawie Dzwonnica Loretańska w przysiółku Wsiórz w Stryszawie Foto: K. Wala

Według wierzeń naszych przodków, bicia tych dzwonów miały odpędzić burzowe chmury, chronić przed powodzią i innym kataklizmem a także alarmować o pożarze czy też wzywać do modlitwy na Anioł Pański. Dzwonnice Loretańskie były często nierozłącznym elementem krajobrazu góralskiej wsi. Do dziś w wielu miejscach obiekty przetrwały.

Nazwa i początki
Nazwa „Dzwonnica Loretańska” wzięła się od Matki Bożej Loretańskiej i związanego z nią kultu. W XVII wieku rozpowszechnił się kult budowy replik Świętego Domku z Loreto i trwał przez cały XVIII wiek. Wierzono w cudowną moc dzwonków, które miały odpędzać burze. Wkrótce władze kościelne zakazały używania dzwonków do rozpędzania burz, lecz ludzie nadal wierzyli w ich moc.

Wkrótce ludzie zaczęli budować dzwonnice, których dzwony były poświęcone Matce Bożej Loretańskiej. Zwyczaj ten mocno rozwinął się w XIX i na początku XX wieku na Podhalu, Orawie, Żywiecczyźnie oraz na  Podbabiogórzu, gdzie wierzono, że dźwięk dzwonka przywoływał mitycznego płanetnika, który miał rozpędzać chmury burzowe, tym samym chronić ludność przed piorunami. Czasami jednak  płanetnik, potrząsając łańcuchami, wywoływał grzmoty.

Do dziś w wielu miejscach naszego regionu zachowały się dzwonnice, lecz nie we wszystkich można usłyszeć dźwięk dzwonka. Wiele z nich zostało gruntownie przebudowanych lub zrekonstruowanych po zniszczeniu.

Gdzie w naszym regionie można je spotkać?

Grzechynia

Dzwonnica znajduje się w osiedlu Działówka. Pierwsza konstrukcja powstała początkiem XIX wieku, niestety w 1996 roku została zwalona przez wichurę. Po tym zdarzeniu zbudowano nową dzwonnicę. W wieży znajdują się dwa dzwony – stary (obecnie nieużywany) oraz nowy „Kazimierz”, nazwany na cześć Kazimierza Jancarza, kapelana nowohuckiej Solidarności.

Sidzina

Dzwonnica powstała w 1937 roku na Wielkiej Polanie. Z tamtego miejsca została przeniesiona do skansenu w tej samej miejscowości.  

Stryszawa

W Stryszawie znajdują się dwie dzwonnice.

Pierwsza, z drugiej połowy XIX wieku znajduje się w Roztokach. Podczas wojen, dzwony były konfiskowane. Obecnie znajdujący się dzwon, jest już kolejnym.

Druga dzwonnica położona jest we Wsiórzu. Powstała w 1929 roku. Niestety, w latach 90-tych XX wieku runęła pod naporem wiatru. Ocalał z niej dzwonek, który został zawieszony w nowej dzwonnicy.

Zawoja

Do dzisiaj, z pięciu dzwonnic loretańskich w Zawoi przetrwały tylko dwie. Jedna z nich znajduje się w  Zawoi Czatoży. Kilka lat temu została ona odnowiona. Do dzisiaj się dzwoni nią na Anioł Pański. Druga z dzwonnic – zrekonstruowana znajduje się w Zawoi Gołyni.

Oceń ten artykuł
(0 głosów)